"گازهای معدن و عیار مجاز آنها"

1. اکسیژن ( O2 ) چگالی نسبت به هوا: 1/1056 خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه منابع تولید: به حالت طبیعی در هوا وجود دارد. آثار مضر: غیر سمی روش تشخیص: تنفس [آسان] ، دستگاههای اکسیژن سنج ، چراغ اطمینان شعله ای علائم مشخصه: در عیار کمتر از 18 درصد باعث تسریع تنفس، در عیار کمتراز 14 درصد سبب استفراغ و ضعف ، در عیار کمتر از 10 درصد سبب کبودی رنگ بدن و حالت اغماء که ادامه تنفس منجر به مرگ تدریجی می گردد. در عیار کمتر از 5 درصد سبب مرگ آنی خواهد شد. حداکثر عیار مجاز: (حداقل) 19/5 درصد عیار کشنده: پایینتر از 6 درصد


2. متان یا گریزو ( CH4 ) چگالی نسبت به هوا: 0/5545 خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه منابع تولید: لایه های زغال ، آتشباری ، موتورهای احتراقی ، تجزیه مواد آلی آثار مضر: قابل انفجار ، خفه کننده روش تشخیص: دستگاههای گازسنج (گریزومتر) ، چراغ اطمینان شعله ای علائم مشخصه: سمی نیست اما اگر مقدار آن از حد مجاز بیشتر شود باعث کاهش درصد اکسیژن در هوا می شود. حداکثر عیار مجاز: 1 درصد عیار کشنده: در عیار 5 تا 15 درصد قابل انفجار


3. منواکسیدکربن ( CO ) چگالی نسبت به هوا: 0/9672 خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه منابع تولید: آتشباری ، موتورهای احتراقی ، احتراق ناقص ، اکسیداسیون زغال آثار مضر: سمی ، قابل انفجار روش تشخیص: دستگاههای مخصوص علائم مشخصه: در عیار 0/1 درصد باعث سردرد و مسمومیتهای جزئی ، در عیار 0/15 تا 0/02درصد سبب مسمومیتهای خطرناک و 20 تا 30 دقیقه تنفس در عیار 0/5 درصد منجر به مرگ می گردد و در عیار 1 درصد سبب مرگ فوری خواهد شد. حداکثر عیار مجاز: 0/01 درصد عیار کشنده: 0/03 درصد


4. دی اکسیدکربن ( CO2 ) چگالی نسبت به هوا: 1/5291 خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه ، اسیدی ، اختناق آور آثار مضر: خفه کننده روش تشخیص: تنفس ، دستگاههای مخصوص ، چراغ اطمینان شعله ای علائم مشخصه: در عیار 1 تا 3 درصد سبب تندی تنفس ، در عیار 5 درصد تنفس خیلی شدید و مشکل می شود. در عیار 10 درصد سبب بیهوشی و در عیار 20 تا 25 درصد منجر به مرگ می گردد. حداکثر عیار مجاز: 0/5درصد عیار کشنده: 18 درصد


5. هیدروژن سولفوره ( SH2 ) چگالی نسبت به هوا: 1/1912 خواص فیزیکی: بوی تخم مرغ گندیده ، بی رنگ ، ترش مزه منابع تولید: آب لایه ها ، گاز لایه ها ، آتشباری آثار مضر: سمی ، قابل انفجار روش تشخیص: بوی تخم مرغ گندیده ، دستگاههای مخصوص علائم مشخصه: در عیار کم سبب سوزش چشم و در عیار زیاد باعث فلج شدن سیستم اعصاب و مرگ ، در عیار 0/01 درصد پس از چند ساعت سبب مسمومیت خفیف و در عیار 0/05 درصد بعد از 30 تا 60 دقیقه سبب مسمومیت خطرناک و در عیار 0/1 درصد سبب مرگ فوری می شود. حداکثر عیار مجاز: 0/002درصد عیار کشنده: 0/1درصد


6. انیدرید سولفورو ( SO2 ) چگالی نسبت به هوا: 2/2636 خواص فیزیکی: بوی مشخص ، بی رنگ ، ترش مزه منابع تولید: احتراق کانیهای گوگرددار ، آتشباری ، موتورهای احتراقی ، آتش سوزی آثار مضر: سمی روش تشخیص: بوی گوگرد ، دستگاههای مخصوص علائم مشخصه: مقدار کم آن باعث مختل شدن سیستم اعصاب به خصوص اعصاب چشم می شود و در عیار 0/05 درصد خطر مرگ را در بر دارد. حداکثر عیار مجاز: 0/005 درصد عیار کشنده: 0/1 درصد


7. اکسیدهای ازت ( NO و NO2 ) چگالی نسبت به هوا: 1/5895 خواص فیزیکی: بوی مشخص ، رنگ خرمایی ، تلخ مزه منابع تولید: آتشباری ، موتورهای احتراقی آثار مضر: سمی روش تشخیص: رنگ خرمایی ، بوی مشخص ، دستگاههای مخصوص ، روش شیمیایی علائم مشخصه: سمی هستند ولی آثار آنها فوری نیست و ممکن است 20 تا 30 ساعت بعد عارض شود، تا عیار 0/0025 درصد بی خطرند ولی با افزایش عیار ، خطرناک خواهند شد و آثار مضری بر چشم ، بینی ، دهان و ششها خواهند داشت و در عیار 0/025 درصد سبب مرگ می گردند. حداکثر عیار مجاز: 0/002 درصد عیار کشنده: 0/005 درصد


8. هیدروژن ( H2 ) چگالی نسبت به هوا:0/0694 خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه منابع تولید: آبهای اسیدی ، آتشباری ، شارژ باتری ها آثار مضر: سمی ، قابل انفجار روش تشخیص: دستگاههای مخصوص علائم مشخصه: در عیار 4 درصد مخلوط قابل انفجار با هوا را تشکیل می دهد و غالباً با هیدروکربورهای سنگین در گاز زغال دیده می شود. حداکثر عیار مجاز: -- عیار کشنده: در عیار 4 تا 74 درصد قابل انفجار

"بيماري‌هاي ناشي از آلودگي در معادن "

عواملي كه منجر به مرگ، صدمات جدي و يا معلول شدن معدنچيان شده اند، مي توانند ريشه در مسائل بهداشتي هم داشته باشند از جمله اين عوامل مي توان به گرد و غبار، گازهاي معدن و سرو صدا و غيره اشاره كرد كه تأثير آهسته و كند آنها در ابتداي كار قابل تشخيص نيست و قرباني به تدريج خود را با سيستم شنوايي و تنفسي معيوب يا بينايي وفق مي دهد ، بنابراين مادامي كه اين صدمات پيشرفت نكرده و يا ديد و سيستم شنوايي وي توسط پزشك معاينه نشده است ، خود بيمار متوجه نخواهد شد . در تمام موارد ، صدمات وارده قابل جبران نيست و در مورد خسارات ناشي از گرد و غبار حتي اگر محل كار بيمار از محيط پرگرد وغبار تغيير كند ممكن است وضعيت بدتر هم بشود بطور مثال مي توان سرطان ريه ، مزوتليوما ، سرطان مثانه ، بيماري لوسمي ، سرطان خون ، تالكوز ، برونشيت مزمن،  اختلالات دستگاه عصبي ، نارسايي كليه ،‌صدمه ديدن عملكرد دستگاه توليد مثل در مردان و غيره را نام برد كه مصداق كارگراني مي باشد كه با تالك ،‌آزبست يا پنبه نسوز ، سرب ، ‌گرد ذرات زغال سنگ و در معرض گرد و غبار و غيره قرار دارند . بيماري هاي ذكر شده كه به عبارتي مي توان آنها را بيماري هاي شغلي نام نهاد معمولا"كمتر از واقع تشخيص داده   مي شوند و گاهي اوقات اغلب آنها از نظر باليني و آزمايشگاهي با ساير بيماري هاي مزمن كه علت هاي غيرشغلي دارند ، قابل تفكيك نيستند . مثلا" سرطان ريه اي كه در اثر آزبستوز (پنبه نسوز) ايجاد مي شوند از نظر باليني و از نظر آسيب شناسي كاملا" شبيه سرطان   ريه اي است كه در اثر سيگار ايجاد شده است ودر برخي موارد نادر رابطه علي بين تماس شغلي و بيماري ايجاد شده را مي توان از روي علائم باليني تشخيص داد . بالاخره تشخيص كمتر از واقع بيماري هاي شغلي ، ‌منعكس كننده لزوم برگزاري بيشتر دوره هاي آموزشي بهداشتي در زمينه طب شغلي است .

بنابراين يكي از مسائلي كه پزشكان با آن روبه رو هستند  تشخيص صحيح بيماري هاي ناشي از آلودگي هاي معادن در معدنچيان مي باشد كه اين تشخيص نه تنها به درمان و در صورت نياز ، جبران خسارت بيماران مربوطه كمك مي كند بلكه هشداري است به مقامات بهداشتي براي پيشگيري از بروز بيماري هاي مشابه در بيماراني كه در تماس با همان ماده قرار دارند. جدول ذيل اشاره به نام وعامل بيماري ها و نوع معدن و كارگاه معدني دارد كه به صورت مختصر ارائه شده است :

 

 

نام بيماري

عامل بيماري

نوع معدن و كارگاه معدني

سيليكوز

سيليس(SiO2)

معادن سيليس، كارگاه شن شويي، صنايع فلزي وسراميك وكارخانه هاي سيمان

تالكوز(Talcosis)

تالك

معادن تالك، صنايع فرآوري تالك

برنشيت و پنوموني (ذات الريه) و آسم (التهاب مجاري تنفسي)

دي اكسيد گوگرد

(SO2) وآلاينده هاي جوي

معادن زغال سنگ و معادن بيتومين و مخازن نفتي

تنگي برونش ها (گرفتگي راه هاي تنفسي)

اكسيدهاي سولفور

(SOX)

معادن زغال سنگ، نيروگاه هايي كه با سوخت زغال كار مي كنند و معادن بيتومين (قيرهاي طبيعي)

خيز ريوي (تورم راه هاي تنفسي) Pulmonary edeme

اكسيدهاي نيترو‍ژن

(NOx)‍‍

خروج از وسايل موتوري در معادن، نيروگاه هايي كه با سوخت فسيلي كار مي كنند

سرطان ريه

هيدروكربن هاي چند حلقه اي معطر

خروج گاز و دود از موتورهاي ديزلي موجود در معادن، دود سيگار

آسم و آماس(التهاب و آلرزي بيني) Asthma Rhinits

مواد آلرژي زا

گرد وغبار موجود در معادن و معادن گچ

انسداد مزمن راههاي هوايي

SO2

معادن زغال سنگ و معادن بيتومين و مخازن نفتي

التهاب مجراي تنفسي فوقاني(بيني)

افزايش غلظت ازن

مناطق جنوبي در معادن درتابستان ها و هواي گرم

هيپوكسي(Hypoxemia) و بيماري آرتريواسكلروتيك قلب، كم خوني و هموگلوبينوپاتي، انسداد مزمن ريوي، ترومبوآمبوليسم

CO و تركيب مونواكسيد كربن با هموگلوبين(COHb)

خروج گاز CO از وسايل موتوري و ماشين آلات موجود در معادن

اختلال دستگاه قلب عروق و دستگاه عصبي

دي اكسيد كربن

(CO2)

در كليه معادني كه تهويه ندارند

متهموگلوبينمي(Methemoglobinemia)، نيتروزامين ها(nitrosamines) با علائم كبودي لب ها و پوست

نيترات يا نيتريت

هنگامي كه ميزان نيتريت يا نيترات موجود در آب آشاميدني معادن بيش از 10 ميلي گرم درليتر باشد

پيگمانتاسيون غيرطبيعي پوست، هيپركراتوزيس، احتقان مزمن بيني، دردهاي شكمي، مزمن قلبي، پاي سياه(black foot)، گانگرن(قانقارياي)اندام هاي انتهايي، سرطان پوست، ريه ها، غدد لنفاوي، مغز استخوان، مثانه، كليه و كبد و پروستات كه با آرسنيك در تماس هستند .

آرسنيك

معادن طلا كه در اثر آتشباري و انفجار، آرسنيك از گوگرد جدا ميشود و به صورت آزاد وجود دارد. همچنين در معادن زرنيخ و رآلگار به صورت سيانور

اختلال هاي ذهني، اتاكسي(عدم تعادل)اختلال در راه رفتن، در تكلم ، محدود شدن ميدان بينايي و اختلال در جويدن و بلع

جيوه

در معادن و مناطقي كه ماده معدني سينابر با آتشباري استخراج ميشود

كرامپ و درد شكم، اسهال، بيماري هاي كليه، سرطان پروستات

كادميوم

در اثر نفوذ كادميوم در آبهاي آشاميدني معادن

سرطان ريه

ذرات كربن

خروج گاز از موتور ديزلي

آزبستورين و نئوپلاسم هاي ناي، برونش و شش، مزوتليوما(Mesothelioma)

الياف آزبست

معادن آزبست(پنبه كوهي)

نئوپلاسم بدخيم مثانه(سرطان بدخيم مثانه)

مواد و ذرات منتشر شده از كوره زغال كك

كارگران واحدهاي فرآوري و كوره زغال

نئوپلاسم بدخيم مثانه و ناي و برونش و شش

ذرات رادون

تماس مستقيم معدنكاران با مواد راديواكتيويته

كم خوني آپلاستيك(كم خوني كه منشأ مغز استخوان دارد)

تي . ان . تي

(T.N.T)

توليد مواد منفجره

گرانولوسيتوز(كاهش سيستم دفاعي بدن)

فسفر

معادن فسفات P2Oو صنايع توليد مواد منفجره

آنسفاليت سمي(التهاب بافت مغز)Toxic encephalitis

سرب

كارخانه هاي فرآوري سرب و   ريخته گري

پاركينسون

منگنز

منگنز

بيماري هاي شغلي

گرد زغال

معادن زغال سنگ و بيتومين

تأثير سروصدا بر گوش داخلي

سروصداي زياد

آلودگي هاي صوتي در معادن

مزوتليوما(سرطان پرده پوشاننده ريه)

عناصر سمي

لباس هاي آلوده كارگران معدني در معادن سرب

اختلالات دستگاه عصبي

حلال ها

كارگران معدني كه با حلال ها سروكار دارند

سرطان مثانه

رنگ

كارگران معدني كه با رنگ سروكار دارند

لوسمي يا سرطان خون

بنزن

پرسنل و كارگران معدني كه با بنزن سروكار دارند

نارسايي كليه، صدمه ديدن عملكرد دستگاه توليد مثل

سرب

معادن سرب

نقص عضو، از دست دادن اعضاي بدن

غيراستاندارد بودن مواد ناريه و دستگاه سيم برش الماسه و ...

در معادن سنگ هاي تزئيني